Start » Styl

Design to słowo, które każdego dnia słyszymy w rozmowach z różnymi ludźmi, w rozmaitych kontekstach i w związku z różnymi dziedzinami. Słowo wywodzi się z angielskiego, a jego pierwotne definicja to po prostu „projekt”, lecz w naszym języku ma nieco inne, trochę bardziej kłopotliwe znaczenie. Choć wielu używa słowa „design” jako zamiennika dla „projektu”, design w nawiązaniu do sztuki, twórczości nowoczesnego studia artystycznego czy po prostu ciekawego wzoru jakiegoś przedmiotu może budzić pewne spory. By trochę wyjaśnić znaczenie designu w kontekście nowoczesnego oświetlenia, dobrze jest cofnąć się do pojęcia sztuki użytkowej.

Sztuka użytkowa to taka gałąź sztuki, której ideą jest nadanie pięknego, wyjątkowego wykończenia, elegancji i pewnej niematerialnej wartości zwyczajnym przedmiotom, które widzimy w domach każdego dnia. Wystawy i muzea sztuki użytkowej obfitują zatem w przykłady sztućców, szkatułek, mebli, nakryć stołowych, także oświetlenia. Choć ta gałąź sztuki jest wciąż żywa, jej pojęcie kojarzy się od razu z minionymi stuleciami bądź pierwszą połową XX wieku. Jak sztuka użytkowa ma się do dzisiejszych czasów i designu? Rzecz w tym, że przedmioty, które można uznać za dzieła sztuki użytkowej, często były trzymane w domach wyłącznie jako dzieła – ich użytkowość przepadała gdzieś w bogactwie artystycznym przedmiotu. Przykładowy stół – wspaniale frezowany, z intarsjowanym i inkrustowanym blatem, z masywnymi nogami toczonymi w zmyślny i skomplikowany sposób, wreszcie wykonany z drogiego drewna – nie nadawał się zwykle do tego, by korzystać z niego przy jedzeniu lub w czasie pracy. Nawet zamożne rodziny, u których tego typu przedmioty w ogóle mogły się znaleźć, trzymały je przede wszystkim dla prestiżu.

Design to pojęcie, które przywraca „użytkowość” sztuce użytkowej i kładzie na to bardzo silny nacisk. W kwestii oświetlenia oznacza to, że nawet najbardziej „designerska” lampa o niecodziennym, zaskakująym projekcie, będzie spełniała swoją rolę jak należy. Dotyczy to szczególnie oświetlenia, które towarzyszy pracy, przykładowo lampek na biurko: dają one klarowne, jasne światło, pozwalają ustawić źródło światła w różnych pozycjach, zajmują na blacie niewiele miejsca. Umiejętne stworzenie oświetlenia, które spełnia wszystkie te warunki, samo w sobie może stanowić wyzwanie, a nie należy zapominać, że design łączy tę użytkowość z oryginalnym, pomysłowym, intrygującym pomysłem na wygląd oraz funkcjonalność. Sprawia to, że, choć design przez wielu nie jest uznawany za cokolwiek w pobliżu sztuki, wciąż jest to zadanie dla utalentowanych, kreatywnych i otwartych ludzi. Stworzenie dobrego projektu nie jest najczęściej efektem impulsu czy nagłego olśnienia. Raczej wymaga godzin pracy, szkicowania, tworzenia prototypów, a tylko nieliczne z takich projektów okazują się hitami. Dlatego też nagrody dla designerów oświetlenia to uznanie nie tylko dla ich wrażliwości artystycznej, lecz również użytkowości projektu i ich wkładu pracy.

Ostatnia rzecz, która odróżnia przedmioty designerskie od sztuki użytkowej, to przeznaczenie do dużej, nawet masowej produkcji. Podczas kiedy nasz przykładowy stół mógł zostać wykonany w jednym egzemplarzu, designerskie oświetlenie Artemide jest dostępne w setkach egzemplarzy na całym świecie.